KEY (2014-2016)

Projekt Key competencies for Lifelong Learning in education of seniors (Kluczowe kompetencje całożyciowego uczenia się w edukacji seniorów) był realizowany w ramach Partnerstw Strategicznych Programu Erasmus+ w okresie od września 2014 roku do sierpnia 2016 roku.

Partnerzy projektu

W projekcie uczestniczyły trzy europejskie organizacje: koordynator Fundacja Pro Scientia Publica oraz organizacje partnerskie z Włoch  (Ca’ Foscari University of Venice) i Wielkiej Brytanii (Kairos Europe). Project Managerem oraz pomysłodawcą  założeń projektu była dr Aleksandra Marcinkiewicz-Wilk.

Przyczyny powstania projektu

Inspiracją projektu był fakt, że współcześnie podstawowym filarem społeczeństwa informacyjnego jest edukacja. W nowej, dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości uczestnictwo w idei całożyciowego uczenia się jest koniecznością, gdyż tylko poprzez ciągłą edukację możliwe jest nadążanie za zmianami społecznymi. Z tego powodu opracowując założenia projektu postanowiono odwołać się do wyznaczonych przez Unię Europejską kluczowych kompetencji do całożyciowego uczenia się. Na tej podstawie wyznaczono trzy obszary kompetencji, które powinny być rozwijane w edukacji seniorów. Grupą docelową stanowią osoby starsze, gdyż to one są najbardziej narażone na ryzyko wykluczenia społecznego, zwłaszcza w dobie dominacji nowych technologii.

Założenia edukacyjne

W ramach projektu KEY przygotowano trzy autorskie cykle warsztatów rozwijające kompetencje kluczowe do całożyciowego uczenia się osób starszych: interpersonalne, z zakresu języka angielskiego oraz nowych technologii- tworzenie bloga w internecie. Elementem spajającym warsztaty były biografie uczestników projektu. W ramach zajęć interpersonalnych seniorzy opracowywali swoją biografię, która następnie była tłumaczona podczas warsztatów z języka angielskiego. Natomiast kolejnym zadaniem było umieszczę tejże biografii, jako post na stworzonym blogu (zajęcia z zakresu nowych technologii). W projekcie brali udział seniorzy z Polski, Włoch i Wielkiej Brytanii- w sumie 43 seniorów (15 z Polski, 25 z Włoch i 10 z Wielkiej Brytanii).

Aspekt naukowy projektu

Warto zauważyć, że projekt KEY oprócz edukacyjnego wymiaru, jakim jest opracowany program zajęć, miał również wymiar naukowy. W trakcie projektu przeprowadzono badania jakościowe i ilościowe. Badania ilościowe (ankietowe) były przeprowadzane przed rozpoczęciem  projektu, jak i po jego zakończeniu, a ich celem było sprawdzenie efektywności warsztatów. Po każdym cyklu szkoleń przeprowadzano także badania fokusowe, które służyły ewaluacji warsztatu. Seniorzy podczas fokusów dzielili się swoimi opiniami o projekcie, wskazywali zarówno mocne, jak i słabe strony zajęć. Na tej podstawie otrzymano cenne informacje zwrotne, które pomogą lepiej dopracować program zajęć.

Praktyczne wnioski dla edukacji osób starszych wynikające z projektu KEY

Na podstawie doświadczeń zebranych w czasie projektu możliwe  były wyprowadzenie praktycznych wniosków dla edukatorów osób starszych:

rekrutacja, jako kluczowy czynnik. Należy zauważyć, że przygotowany w ramach projektu program zajęć zakładał, że uczestnicy będą już posiadać przynajmniej podstawową  znajomość języka angielskiego i obsługi komputera. Z tego powodu proces rekrutacyjny powinien być tak przeprowadzony, aby w miarę możliwości wybrać homogeniczną grupę seniorów.

elastyczność zajęć. W czasie ewaluacji projektu seniorzy  zauważyli, że ich zdaniem zajęć było za mało (każdy cykl zajęć składał się z 10 lekcji, które trwały po 1.5 godziny). Takie ograniczenie czasowe pozostawiło pewien niedosyt, gdyż niektóre zajęcia były dla nich tak interesujące, że chcieliby je rozszerzyć. Z tego powodu tak ważne jest, aby były one w miarę możliwości elastyczne.

senior jako podmiot procesu edukacyjnego. Bardzo ważne jest aby w procesie edukacyjnym osoba starsza była traktowana jako podmiot. Polegać to powinno na tym, senior zna tematykę zajęć i ma pewną możliwość wpływania na przebieg warsztatów. Osoba starsza powinna czuć, że nie jest tylko biernym odbiorcą procesu edukacyjnego, ale także swego rodzaju jego kreatorem.

interesujące i praktyczne zajęcia. W informacji zwrotnej otrzymanej od uczestników bardzo wyraźnie wybrzmiał aspekt atrakcyjności i pragmatyczności zajęć. Seniorzy, jako osoby, które „nic już nie muszą” i uczestniczą w projekcie z własnej woli oczekują interesującej treści i formy zajęć. Ważne jest też to, aby zajęcia te były użyteczne w życiu, gdyż nie chcą marnować własnego czasu na treści nieużyteczne i nudne. Warto zadbać również o to, aby w czasie zajęć odwoływać się do doświadczeń uczestników, gdyż w ten sposób treści są lepiej przyswajane.

atmosfera grupy– jest to bardzo ważny czynnik przesądzający o powodzeniu warsztatów. Na atmosferę, jaka panuje podczas zajęć mają wpływ zarówno sami seniorzy, jak i trener. Bardzo ważne jest aby podczas zajęć nie oceniać i nie krytykować osób starszych. Uczestnicy projektu powinni czuć, że są akceptowane i mogą swobodnie dzielić się swoimi przemyśleniami na forum grupy, nie obawiając się ośmieszenia. Jest to szczególnie istotne w przypadku pracy nad własną biografią, ponieważ dzielenie się własnymi doświadczeniami życiowymi, często też trudnymi jest dużym wyzwaniem dla uczestników.

materiały dostosowane do osób starszych– materiały, które wykorzystuje się podczas zajęć powinny być dostosowane do specyfiki osób starszych. Tekst powinien być pisany dużą czcionką, polecenia zadań powinny być jednoznaczne, a notatki powinny uwzględniać kluczowe obszary zajęć, bez zbędnych treści.

Reasumując, ewaluacja projektu KEY ukazała, że zrealizowane warsztaty  były interesujące dla uczestników oraz pozytywnie wpłynęły na wzrost kluczowych kompetencji do całożyciowego uczenia się.

Projekt został doceniony zarówno przez polską Agencję Narodową Programu Erasmus+ (oznaczenie good practices example, nominacja do krajowej nagrody Edu-Inspiracje 2017), jak i Komisję Europejską (Success story).

 Więcej o samym projekcie i jego rezultatach na stronie: https://sites.google.com/site/projectkeyka2/

Oraz:

https://ec.europa.eu/epale/sites/epale/files/key_competence_for_lifelong_learning.pdf

Ten projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej. Projekt lub publikacja odzwierciedlają jedynie stanowisko ich autora i Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za umieszczoną w nich zawartość merytoryczną.